عسس

نوع مقاله : تالیف

نویسنده

هیات علمی

چکیده

عسس در لغت واژه‌ای عربی است به معنی حارس، پاسبان، به‌ویژه پاسبانی که در شب نگهبانی می‌دهد. از همین رو به او شحنه شب، میرشب یا شبگرد هم می‌گفته‌اند. (لغت‌نامه دهخدا، ذیل مدخل عسس) در اصطلاح عنوان عسس یا شبگرد به کسی اطلاق می‌شد که برقراری امنیت و حفاظت از جان و مال مردم در برابر خطر دزدان در شب، وظیفه اصلی او بوده است. معمولاً عسس بخش مهمی از سازمان امنیتی و انتظامی روزگاران گذشته بود که زیر نظر شرطه و داروغه به انجام‌وظیفه می‌پرداخت و درواقع برقراری نظم و امنیت در شباهنگام را بر عهده داشت.

یکی از اصلی‌ترین وظایف حکومت‌ها از روزگاران گذشته تا امروز، برقراری و حفظ نظم و امنیت بوده است. این موضوع تا بدان حد حائز اهمیت است که کارنامه حکومت‌ها و میزان توفیق و حتی مشروعیت آن‌ها در حکومت‌داری از این زاویه بررسی و ارزیابی می‌شود. در اندیشه سیاسی اسلام با پیروی از سیره پیامبر اکرم (ص) و امامان معصوم، حفظ و برقراری نظم و امنیت در رأس وظایف حاکمان جهان اسلام قرار داشته است. به همین منظور، مقررات و نهادها و تشکیلات محکم و منسجمی در قالب نظام حسبه به‌تدریج تأسیس و شکل گرفت که عسس یا شبگرد خود بخشی از این نظام محسوب می‌شده است.

کلیدواژه‌ها